Bẩn thỉu

Chúng ta tiếp tục nói về một biểu hiện khác: bẩn thỉu. Nó thuộc dạng vấn đề nào? (Thưa, là phẩm chất nhân tính tồi tệ.) Bẩn thỉu thì thuộc phẩm chất nhân tính tồi tệ, được quy vào trong nhân tính. Có phải bẩn thỉu và bỉ ổi có chút tương tự nhau không? (Thưa, phải.) Đây cũng là một biểu hiện của phẩm chất nhân tính tồi tệ. Bẩn thỉu nghĩa là hành động không tuân theo khuôn phép, không đàng hoàng, chẳng những hành động không có nguyên tắc hay ranh giới của đạo đức và lương tâm, mà còn đặc biệt đê tiện và thấp hèn. Bẩn thỉu có những biểu hiện nào? Chẳng hạn như, họ thấy ai mua xe đẹp mà mình không mua nổi, thì lúc đi ngang qua, bề ngoài họ chào hỏi người ta, nói: “Xe đẹp quá, hẳn anh giàu lắm!”. Lời họ nói ra rất dễ nghe, nhưng chờ khi người ta vừa đi khỏi, thì họ liền “hừ” một tiếng và nhổ nước bọt vào xe người ta. Đây chẳng phải là bẩn thỉu sao? (Thưa, phải.) Nhổ nước bọt là dạng hành vi gì? (Thưa, là bẩn thỉu.) Như vậy gọi là bẩn thỉu. Bẩn thỉu nghĩa là đặc biệt đê tiện, dơ bẩn, hèn hạ, xấu xa chẳng dám để người ta thấy, khiến người ta chê cười, khinh bỉ, khiến người ta cảm thấy nhân cách của ngươi thấp hèn, chẳng ra gì. Có người thấy hàng xóm nuôi được con chó đẹp thì trong lòng liền đố kỵ: “Nhà họ nuôi được con chó đẹp như vậy, tại sao mình không mua được con chó đó chứ?”. Thế là họ nghĩ cách hại chết con chó, sau đó trong lòng họ liền vui như trẩy hội, về nhà thì ăn mừng, mở sâm-panh, ăn tiệc lớn, vui vẻ hơn bao giờ hết. Ngươi nói xem, người này có xấu hay không? (Thưa, xấu.) Đây chính là bẩn thỉu. Chỉ cần người khác có chuyện tốt và vui vẻ, thì họ sẽ không vui, sẽ nghĩ cách phá chuyện của người khác. Thấy người khác gặp nạn thì họ sẽ cười hả hê trên nỗi đau của người khác. Loại người này quá bẩn thỉu.

Những thứ trong tư tưởng của người bẩn thỉu rất tiêu cực. Tiêu cực như thế nào? Chẳng hạn như, ngươi cho người ta thứ gì đó, trong tình huống bình thường thì họ nên cảm kích mà nói: “Thứ này không tệ, trước đây anh thích nó lắm, bây giờ anh không dùng nữa, không cho người khác mà lại cho tôi ngay. Chúng ta đúng là bạn bè!”. Người có lương tâm và lý trí thì đều sẽ nghĩ như vậy và lĩnh hội một cách tích cực như vậy. Nhưng người bẩn thỉu thì sẽ có ý nghĩ lệch lạc trong lòng, nghĩ bụng: “Thứ này anh không dùng nữa nên mới cho tôi. Nếu còn dùng thì anh có cho tôi không? Anh dùng đồ tốt, còn đồ không tốt thì cho tôi, ai thèm chứ! Anh bố thí cho tôi à? Anh cho là tôi chẳng biết thứ gì tốt sao? Anh không dùng nên mới cho tôi, còn muốn tôi ghi nhớ ân tình. Anh xem tôi là kẻ ngốc hả?”. Ngươi xem, chuyện đơn giản như thế mà họ suy nghĩ một cách đê tiện, dơ bẩn và hèn hạ đến vậy. Ngươi cho họ đồ mà ngược lại còn chuốc thêm phiền phức cho mình. Tại sao lại chuốc phiền phức? Bởi vì người được ngươi cho đồ là một người bẩn thỉu, một người có suy nghĩ đê tiện, dơ bẩn và thấp hèn. Họ chẳng nghĩ tốt về bất kỳ ai. Khi nhìn người thì họ không dựa vào nguyên tắc, không dựa vào phẩm chất nhân tính hay nguyên tắc làm người của người đã qua lại với họ nhiều năm. Thay vào đó, họ dựa vào tư tưởng, quan điểm quá khích và cố chấp của mình mà nhìn nhận người khác. Loại người này quá bẩn thỉu. Ngươi không qua lại với họ, không cho họ đồ gì, thì còn bình an vô sự. Nhưng nếu ngươi thực sự qua lại với họ, còn giúp đỡ họ, thì kết cục là thường xuyên bị họ xét đoán và chỉ trích. Họ thấy ngươi dùng thứ đồ tốt gì thì luôn muốn có thứ đó, ngươi mà không cho họ thì họ sẽ cảm thấy ngươi hẹp hòi, bủn xỉn. Loại người này rất phiền phức, rất khó để ngươi qua lại với họ. Ngoài miệng thì họ không nói gì, nhưng sâu trong lòng lại luôn âm thầm so đo với ngươi, trong lòng họ luôn có một vài ý nghĩ không tốt hướng về ngươi. Nói một cách thông tục thì tâm linh và tâm tư của loại người này dơ dáy. Ta cảm thấy từ “dơ dáy” này mô tả rất khớp tâm tư và tâm linh dơ bẩn của người ta, nghĩa là không sạch sẽ, không tích cực, không thiện lương. Bao nhiêu điều tích cực được nói qua miệng họ đều biến thành tiêu cực cả. Ngươi làm bao nhiêu việc tốt cho họ, thì họ chẳng những không ghi nhớ ân tình, mà còn hạ thấp ngươi, vu khống ngươi, nói ngươi không có ý tốt gì. Ngươi cho họ vài lợi ích, họ sẽ ngẫm nghĩ xem có phải ngươi muốn lợi dụng họ không. Ngươi hờ hững với họ, thì họ sẽ cảm thấy ngươi có tiền có thế nên xem thường người nghèo, cảm thấy ngươi không có tình người, không biết cách qua lại với người khác, không biết quan tâm đến tâm tình của người khác. Ngươi mà xa cách họ thì cũng không được, họ vẫn có cách nói nào đó. Loại người này rất phiền phức, ngươi qua lại với họ kiểu gì cũng không bao giờ có thể làm họ hài lòng. Ngươi chẳng biết họ sẽ nghĩ gì, chẳng biết ngươi hành động vì lòng tốt mà lại nảy sinh những phiền phức nào. Do đó, đối với người này thì chỉ có một biện pháp – tránh xa họ, đừng qua lại với họ. Khi kết giao bằng hữu cũng đừng tìm loại người này, bởi vì họ quá bẩn thỉu, ngươi mà qua lại với họ thì sẽ gây ra phiền phức và sự quấy nhiễu rất lớn cho bản thân, mà những thứ quấy nhiễu và phiền phức này là chuyện hoàn toàn không cần thiết. Người bẩn thỉu thì có lý tính không? (Thưa, không có.) Không có lý tính là nói đến điều gì? (Thưa, là không có lương tâm và lý trí, không có ranh giới đạo đức.) Chi tiết trong chuyện này là gì? (Thưa, là họ không có tư duy của người bình thường.) Không có tư duy của người bình thường là một phương diện. Các ngươi nói xem, loại người này có liêm sỉ không? (Thưa, không có.) Họ không có liêm sỉ, không có tư duy của nhân tính bình thường, toàn nói lý luận lệch lạc và sai lầm. Hết thảy những lý lẽ họ nói đều là để bảo vệ lợi ích của bản thân, đều là lý luận lệch lạc. Ngươi cho họ đồ, thì họ nói ngươi xem thường họ, đồ không dùng mới đem đi cho họ. Còn ngươi không cho họ đồ, thì họ nói ngươi quá bủn xỉn. Những lời này chẳng phải là lý luận lệch lạc hay sao? (Thưa, phải.) Họ sẽ không thể lĩnh hội một cách đúng đắn, suy nghĩ của họ quá tiêu cực, đây chính là lý luận lệch lạc. Người ngoại đạo thường nói rằng làm người thì phải có đạo lý, nếu người ta không có đạo lý, mà toàn là lý luận lệch lạc, thì họ chẳng phải là thứ tốt đẹp gì. Người ta cho ngươi đồ nghĩa là họ coi trọng ngươi, còn người ta không cho ngươi đồ thì cũng là chuyện chính đáng – đồ của người ta, người ta muốn cho ai thì cho. Người ta đã cho ngươi mà ngươi còn bới móc, không cho thì ngươi nói người ta bủn xỉn, như vậy chẳng phải là bất chấp lý lẽ sao? Người có thể nói lý luận lệch lạc như vậy thì có phải là bẩn thỉu không? (Thưa, phải.) Quá bẩn thỉu rồi! Người bẩn thỉu thì bất chấp lý lẽ, do đó nói đạo lý gì thì họ cũng không hiểu nổi. Họ căn bản không hiểu nổi chuyện hành động theo lương tâm và lý trí hay hành động theo nguyên tắc lẽ thật. Bẩn thỉu và bỉ ổi có chút tương tự nhau, phải không? (Thưa, phải.) Chẳng hạn như, có người chi tiền mua một thứ gì đó thì luôn cảm thấy thứ này không đáng chừng đó tiền và có vẻ là mình bị thiệt rồi. Thế là họ ngẫm nghĩ: “Anh chiếm lợi của tôi, tôi phải nghĩ cách khiến anh bị thiệt, như vậy lòng tôi mới cân bằng lại được”. Loại người đê tiện và bẩn thỉu này luôn ngẫm nghĩ cách chiếm lợi của người khác, họ mà bị thiệt thì không bỏ qua cho người khác được, lúc nào cũng bảo đảm mình không bị thiệt thì mới thỏa mãn, nếu chiếm được lợi thì họ sẽ ăn mừng, vui đến nỗi mơ thấy gì đó mà bật dậy cười lớn. Ngươi chi bao nhiêu tiền để mua đồ là việc ngươi tự nguyện làm, người ta đâu có cưỡng ép để lấy tiền ngươi, ngươi tự nguyện mua thì tại sao lại còn không cam tâm, còn muốn chiếm lợi của người khác và tránh bị thiệt? Có phải loại người này rất bẩn thỉu không? (Thưa, phải.) Họ đến siêu thị mua rau thì cảm thấy rau quá đắt, vì để khỏi chịu thiệt mà họ lấy thêm vài cái túi nilon. Nếu là vào ngày lễ tết và siêu thị đang tặng lịch, thì họ phải lấy thêm vài cái mới thỏa mãn. Họ chiếm được lợi rồi thì trong lòng vui sướng, còn đi khắp nơi khoe rằng mình có năng lực, có bản lĩnh. Ngươi nói xem, loại người này có tư tưởng kiểu gì? Bất kể là chuyện gì, họ cũng đánh giá bằng tiêu chuẩn là muốn chiếm lợi và không chịu thiệt. Dạng tư tưởng và quan điểm này của họ quá bẩn thỉu, quá đê tiện. Đương nhiên, trong đó cũng có một mặt hoành hành ngang ngược và có một mặt ác. Loại người này rất khó nhằn và già mồm. Rất nhiều khiếm khuyết trong nhân tính đều biểu hiện ra nơi loại người bẩn thỉu này. Nghĩa là xét từ góc độ nhân tính, thì cách nghĩ của họ rất trái với lẽ thường, rất không hợp khuôn phép, thấp dưới ranh giới tối thiểu của đạo đức trong nhân tính bình thường, đương nhiên cũng không phù hợp với lương tâm và lý trí. Họ rất lệch lạc, rất thấp hèn, cũng rất ngang ngược. Có thường thấy loại người này giữa các nhóm người không? (Thưa, có.) Loại người bẩn thỉu này có phẩm chất nhân tính tồi tệ và rất khó nhằn. Chỉ cần liên quan đến lợi ích của họ, dù là liên quan đến lợi ích về vật chất hay liên quan đến thể diện và địa vị, thì tư cách đạo đức của họ trong phương diện này sẽ bộc lộ ra, biểu hiện đặc biệt rõ ràng. Họ sẽ bắt đầu nói lý luận lệch lạc, nói lý luận sai lầm, và bất chấp lý lẽ. Được rồi, về loại người bẩn thỉu này, chúng ta nói đến đây thôi.

Ích kỷ

Còn có một dạng biểu hiện nữa là ích kỷ. Ích kỷ thì có tốt hay không? (Thưa, không tốt.) Vậy trước tiên hãy nói xem ích kỷ có phải là thứ bẩm sinh không? (Thưa, không phải.) Ích kỷ không phải là thứ bẩm sinh, vậy nó thuộc dạng vấn đề nào? (Thưa, là khiếm khuyết trong nhân tính.) (Thưa, hẳn nó là vấn đề về phẩm chất nhân tính.) Cái ích kỷ này nên phân theo trường hợp. Có trường hợp ích kỷ thuộc về biểu hiện bản năng của con người, nghĩa là một dạng bản năng của con người, một dạng quyền lợi mà con người nên có, là quyền bảo vệ lợi ích của bản thân. Nếu nói đây là một biểu hiện của bản năng nhân tính, vậy thì nó là điều mà con người nên có, là một biểu hiện của việc bảo vệ nhân quyền và quyền lợi hợp pháp của bản thân. Dạng ích kỷ này là chính đáng, không phải là khiếm khuyết trong nhân tính. Nhưng còn có một dạng biểu hiện nghiêm trọng hơn dạng ích kỷ này – nó liên quan đến việc gây tổn hại lợi ích của người khác, đây là một khiếm khuyết trong nhân tính, nó đã lên đến mức vấn đề về phẩm chất nhân tính rồi. Phải phân định được những vấn đề này: dạng ích kỷ nào là biểu hiện chính đáng, dạng ích kỷ nào là khiếm khuyết trong nhân tính, biểu hiện ích kỷ nào liên quan đến vấn đề về phẩm chất nhân tính. Nếu nhìn thấu được những vấn đề này thì người ta sẽ biết nên thực hành như thế nào là phù hợp nguyên tắc. Chẳng hạn như, người ta muốn chăm sóc tốt cho cuộc sống của mình, muốn làm tròn trách nhiệm và nghĩa vụ của mình, tự quản lý tốt bản thân mình, không quan tâm đến người khác, chỉ quan tâm bản thân mình cho tốt, đồng thời không xâm phạm lợi ích của người khác – nếu nhìn từ góc độ nhân tính thì như vậy cũng là một dạng ích kỷ, phải không? Nhưng nhìn từ một góc độ khác, thì đây cũng là một phản ứng bản năng của con người. Đương nhiên, đây cũng là một dạng quyền lợi vốn có mà Đức Chúa Trời ban cho con người – nghĩa là ngươi có quyền bảo vệ tốt bản thân trước hết, không cần quan tâm đến người khác, bảo vệ tốt cuộc sống con người của mình nghĩa là bảo vệ được sự sinh tồn của mình, đây là điều chính đáng. Đương nhiên, nếu nhìn từ góc độ của nhân tính, thì chỉ lo cho bản thân chứ không quan tâm người khác cũng là một biểu hiện ích kỷ, nhưng dạng ích kỷ này là một biểu hiện bình thường của nhân tính và là điều chính đáng. Mặc dù trong cách nhìn nhận của con người, đây là một khiếm khuyết trong nhân tính, nhưng thực ra nó không phải là khiếm khuyết trong nhân tính. Chỉ lo cho bản thân, bản thân ăn no mặc ấm, làm tốt công việc của bản thân, làm tròn nghĩa vụ, vậy là xong chuyện – chứ không biết chăm sóc người khác, cũng không muốn chăm sóc người khác – hành động như vậy là một dạng quyền lợi của ngươi, cũng là một dạng bản năng mà Đức Chúa Trời ban cho ngươi. Đứng ở góc độ điều kiện bẩm sinh mà nói, nếu người ta còn không biết chăm sóc tốt bản thân, không có dạng bản năng bẩm sinh này, vậy thì không với tới tiêu chuẩn của một người trưởng thành. Dạng ích kỷ này là một dạng phản ứng bản năng của con người. Mặc dù chỉ lo cho bản thân, chỉ bảo vệ quyền lợi và lợi ích của bản thân, chỉ bảo vệ chuyện ăn, mặc, ở và đi lại của bản thân, bảo vệ những chuyện trong phạm vi cuộc sống và công việc của bản thân, nhưng nếu không xâm phạm đến lợi ích của người khác, thì dạng ích kỷ này không bị định tội. Dạng ích kỷ thực sự có thể lên đến mức phẩm chất nhân tính tồi tệ, thì ngoài việc chỉ lo cho bản thân, còn liên quan đến việc xâm chiếm hoặc xâm hại đến lợi ích và quyền lợi của người khác, xâm phạm đến nhân quyền của người khác. Như vậy thì chính là ích kỷ thực sự, là vấn đề về phẩm chất nhân tính tồi tệ rồi. Nếu để bảo vệ lợi ích, danh tiếng, địa vị và thể diện của bản thân, mà ngươi không từ thủ đoạn nào để chiếm đoạt hoặc cưỡng đoạt lợi ích của người khác, biến lợi ích của người khác thành của riêng mình, chỉ suy xét cho bản thân chứ không suy xét cho người khác, thậm chí không cho người khác con đường sống – thì dạng ích kỷ này chính là phẩm chất nhân tính tồi tệ. Chẳng hạn như, buổi tối, mọi người đều ngủ rồi, ngươi thì quá hưng phấn đến nỗi không ngủ được, nên muốn hát một bài. Khi hát thì ngươi kích động đến nỗi bắt đầu gào to, thậm chí còn mở nhạc và nhảy nhót theo. Tâm trạng ngươi tốt lên và được vui vẻ, nhưng ngươi lại khiến mọi người khác thức giấc, không có cách nào ngủ được, như vậy thì gọi là gì? (Thưa, là ích kỷ.) Dạng hành vi này bị gọi là ích kỷ. Đây có phải là phẩm chất nhân tính tồi tệ không? (Thưa, phải.) Tại sao dạng hành vi này là phẩm chất nhân tính tồi tệ? (Thưa, vì không suy xét cho người khác, ảnh hưởng đến chuyện nghỉ ngơi của người khác.) Vì để bản thân vui vẻ mà ngươi không tiếc hy sinh thời gian ngủ nghỉ của người khác, bắt mọi người đều phải theo ngươi mà cùng ca hát, cùng vui vẻ. Vì để đạt được mục đích của bản thân và bảo vệ lợi ích của mình, mà ngươi xâm phạm đến lợi ích và quyền của người khác. Nghĩa là điều kiện để ngươi bảo vệ lợi ích của bản thân chính là hy sinh quyền và lợi ích của người khác. Dạng biểu hiện này gọi là ích kỷ. Lý do gọi dạng ích kỷ này là nhân cách đê tiện và phẩm chất nhân tính tồi tệ chính là vì dạng hành vi này làm tổn hại đến lợi ích của người khác. Ngươi dùng thủ đoạn không chính đáng để bảo vệ lợi ích của bản thân, đồng thời gây tổn hại và làm hại đến lợi ích của người khác, đây gọi là ích kỷ. Chẳng hạn như, mọi người đang cùng nhau ăn cơm, có người chỉ lo sao cho mình được ăn thịt, rồi ăn luôn cả phần của người khác. Có phải người ăn nhiều thịt như vậy là ích kỷ không? (Thưa, phải.) Họ làm người không có khuôn phép, chỉ suy xét cho bản thân, chẳng quan tâm đến người khác, đây gọi là ích kỷ. Tại sao dạng trường hợp này bị gọi là ích kỷ? Tại sao lại nói đây là phẩm chất nhân tính tồi tệ? Bởi vì để bảo vệ lợi ích của bản thân mà họ xâm chiếm lợi ích của người khác, chiếm đồ của người khác làm của riêng. Đây gọi là ích kỷ, dạng ích kỷ này chính là nhân tính đê tiện và phẩm chất nhân tính tồi tệ. Do đó, nếu vì để bảo vệ quyền và lợi ích của mình mà ngươi xâm chiếm và gây tổn hại đến lợi ích của người khác, thì ngươi chính là người ích kỷ, là loại người có phẩm chất nhân tính tồi tệ, cũng có thể nói là người có nhân tính không tốt. Tuy nhiên, nếu ngươi không gây tổn hại đến lợi ích của người khác, không phá hủy hay phá hoại các mối quan hệ của người khác, mà chỉ là lo cho bản thân chứ chẳng quan tâm người khác, thì dạng ích kỷ này vẫn miễn cưỡng cho qua được. Cùng lắm thì có thể nói người như ngươi không quá tốt bụng, có lòng dạ hẹp hòi, tự tư tự lợi, nhưng con người ngươi không xấu, không đến mức phẩm chất nhân tính tồi tệ. Hai dạng ích kỷ này khác biệt về tính chất phải không? (Thưa, phải.) Xét từ mức độ ích kỷ và thực chất trong hành động mà phân biệt, thì có thể thấy phẩm chất trong người ta không giống nhau, có sự khác biệt.

Có những người chẳng bao giờ quan tâm đến những chuyện không đâu của người khác, chỉ quan tâm chuyện của bản thân mình. Dạng người này nhìn vào thì thấy có vẻ không quá nhiệt tâm, không quá thân thiện, cũng không quá sốt sắng với người khác. Nhưng họ chẳng bao giờ gây nhiễu loạn, bịa lời nói láo hay tung tin đồn về người khác, cũng chẳng bao giờ xâm phạm hay chiếm đoạt đồ của người khác. Đương nhiên, họ cũng không đem đồ của mình cho người khác, nhìn vào thì họ rất bủn xỉn, rất keo kiệt, nhưng họ lại chẳng bao giờ làm tổn hại đến lợi ích của người khác và rất có nguyên tắc trong việc làm người. Loại người này có ranh giới, chính là: “Tôi không chiếm lợi của anh, anh cũng đừng tính chuyện chiếm lợi của tôi. Tôi chẳng bao giờ lợi dụng anh, anh cũng đừng tính chuyện lợi dụng tôi”. Họ rất có nguyên tắc. Mặc dù loại người này rất lạnh nhạt, chẳng nhiệt tâm giúp đỡ người khác, không tương tác với người khác, cũng không thân thiện hay nhiệt tình lắm với người khác, nhưng họ chẳng bao giờ làm hại người khác. Họ có nhiều đồ thì cũng chẳng đem cho người khác. Người khác có đồ gì tốt, họ nhìn thấy thì có lúc cũng ngưỡng mộ, đố kỵ, nhưng không có ý chiếm đoạt vì lòng tham. Họ không lén lút chiếm lợi của người khác, cũng không xâm phạm lợi ích của người khác để phục vụ cho bản thân. Xét từ mấy điểm này thì con người họ không ác. Vậy có phải là nhân tính tốt không? Muốn biết nhân tính có tốt hay không thì phải nhìn xem lương tâm và lý trí của họ thế nào, nhìn xem thái độ của họ trong việc tiếp nhận lẽ thật và tiếp cận những điều tích cực như thế nào – đây là một chuyện khác rồi. Nhưng ít nhất, xét từ thái độ và phương thức của họ khi chung sống với người khác, thì họ không ác độc khi đối đãi với người ta. Nhìn bề ngoài thì họ rất ích kỷ, chỉ lo cho bản thân, sống trong thế giới nhỏ bé của riêng mình, chẳng quan tâm đến những chuyện không đâu của người khác. Nhưng xét từ chuyện họ chẳng bao giờ làm tổn hại lợi ích của người khác, thì phẩm chất nhân tính của họ vẫn ổn. Nghĩa là ngươi mà giao tiếp với họ, hoặc có qua lại về mặt vật chất, tình cảm với họ, thì ít nhất họ sẽ không làm tổn hại đến lợi ích của ngươi. Nếu ngươi yêu cầu họ đưa ra chủ ý hoặc cho ngươi ý tưởng gì, thì họ sẽ giúp, nhưng ngươi không yêu cầu thì họ sẽ không chủ động giúp ngươi. Xét từ biểu hiện này, thì người này có vẻ rất lạnh nhạt, nhưng xét từ chuyện họ chẳng bao giờ chiếm lợi của người khác hoặc xâm hại lợi ích của người khác, thì họ vẫn còn có nhân tính, vẫn tương đối không tệ. Nhìn nhận như vậy thì có chính xác và khách quan không? (Thưa, có.) Do đó, không phải hết thảy mọi người ích kỷ đều là kẻ ác hoặc người có phẩm chất nhân tính kém. Ngươi còn phải xem mức độ ích kỷ của họ có đến mức gây tổn hại lợi ích của người khác hoặc chiếm đoạt tài sản của người khác hay không, còn phải xem nguyên tắc làm người và xử thế của họ là gì, thực chất trong phẩm chất nhân tính của họ là gì, nhìn xem họ làm người thì có ranh giới và nguyên tắc hay không. Có những người bề ngoài khi chung sống với người khác thì có vẻ rất rộng rãi, rất nhiệt tâm, còn có thể cho đi và giúp người, xử lý việc cho người khác. Ngươi có chuyện gì thì không chờ ngươi mở miệng, chỉ cần họ thấy là liền có thể đưa tay ra giúp ngươi. Xét từ những biểu hiện này của họ thì có vẻ họ rất tốt bụng. Nhưng nếu ngươi đắc tội với họ hoặc vô ý làm việc gì gây tổn hại đến lợi ích của họ, thì họ sẽ không bỏ qua, sẽ ghi thù với ngươi, sẽ lôi chuyện cũ ra mà nói, chưa trị chết ngươi thì họ chưa ngừng tay. Đây chính là kẻ ác, so với loại người ích kỷ bề ngoài, thì nhân tính của loại người này còn kém hơn nhiều. Các ngươi đã hiểu chưa? (Thưa, đã hiểu.) Giữa mọi người, trong hai loại người này thì loại người nào có nhiều hơn? Các ngươi thích loại người nào hơn? Đa số mọi người không thích người đã lạnh nhạt với người khác lại còn ích kỷ. Có người thấy ngươi có khó khăn liền có thể chủ động giúp đỡ, ngươi không yêu cầu mà họ cũng hỏi ngươi xem có cần giúp không, nếu ngươi cần giúp thì họ liền có thể giúp ngươi. Dạng người này có lòng yêu thương với người khác, có khuynh hướng cho đi và giúp đỡ người ta. Có những người thấy ngươi khó khăn thì không chủ động giúp ngươi, nhưng chỉ cần ngươi mở miệng nhờ thì họ cũng giúp, mặc dù loại người này có chút bị động, nhưng cũng không tệ, cũng được tính là người tốt. Còn có một loại người nữa – ngươi có khó khăn lớn đến đâu họ cũng không giúp, ngay cả khi ngươi nhờ họ thì họ cũng tìm lý do và viện cớ để thoái thác, loại người này chính là người ích kỷ nhất. Có những người bề ngoài thường hay nói: “Có chuyện gì cần giúp thì cứ nói một tiếng nhé”. Lúc bình thường không có chuyện gì, thì họ đặc biệt nhiệt tâm, đặc biệt chủ động và tích cực, nhưng chờ đến lúc ngươi thực sự có chuyện nhờ họ giúp, thì giúp xong, họ sẽ nói bóng nói gió để đòi nợ, kiểu như: “Vì xử lý cho anh chuyện này, mà tôi tốn chừng này tiền để quà cáp cho lãnh đạo…”. Ngươi thấy bề ngoài họ có vẻ rất nhiệt tâm, phục vụ và xử lý việc cho ngươi mà chẳng tính công, nhưng khi xử lý việc xong rồi, thì món nợ ân tình này ngươi trả mãi cũng không hết. Người này quá nham hiểm! Có thể qua lại với dạng người này không? (Thưa, không thể.) Ta thì không qua lại với loại người này đâu. Loại người khéo ăn khéo nói, đặc biệt nhiệt tâm và chu đáo, trước mặt thì nói rất hay, nhưng sau lưng thì làm việc xấu. Họ hành động thì chẳng có chút nguyên tắc nào, họ là thứ nham hiểm, miệng nam mô bụng một bồ dao găm. Lúc không có chuyện gì thì họ tí toe tí toét với ngươi, có vẻ thân thiết lắm, đến lúc ngươi thật sự có chuyện và cần họ giúp thì chẳng thấy bóng dáng họ đâu. Ngay cả những việc rất dễ với họ mà họ cũng tìm lý do và viện cớ để thoái thác. Ngay cả việc dễ như trở bàn tay mà họ cũng đòi ngươi ghi chút ân tình. Họ mà xử lý việc gì đó cho ngươi thì phải nghĩ đủ mọi cách khiến ngươi đưa cho họ thứ gì đó để đổi lại, cái ân tình này ngươi trả mãi cũng không xong. Mặt khác, loại người bề ngoài lạnh nhạt và có vẻ rất ích kỷ thì thường có ranh giới trong việc làm người và rất cẩn trọng trong hành động, mặc dù họ hờ hững với ngươi, nhưng lại chẳng bao giờ tính kế với ngươi. Ngươi thực sự mở miệng nhờ họ giúp xử lý việc gì đó, thì chắc chắn họ sẽ vô cùng nghiêm túc mà xử lý cho ngươi. Họ xử lý xong rồi, ngươi báo đáp họ một chút ân huệ cũng được, tặng họ chút vật chất cũng được, họ đều có thể tiếp cận chuyện này một cách đúng đắn. Còn nếu ngươi không đền đáp họ gì cả, thì họ cũng không đòi, cũng sẽ không nhắc mãi chút chuyện nhỏ đó mà đòi ân huệ hay đòi nợ ngươi. Loại người này chân thật, bề ngoài thế nào thì trong lòng thế ấy. Nhưng thường thì mọi người đều không thích loại người này, nói loại người này ích kỷ, không dễ chung sống, lạnh nhạt và không có tình người. Mọi người không sẵn lòng qua lại với dạng người này, nhưng thực ra trong loại người này, một số có nhân tính không tệ. Các ngươi hãy nhìn xem quanh mình có ai là loại người này không. Mặc dù họ không giỏi ăn nói, tính cách cũng tương đối lạnh nhạt, bề ngoài có vẻ chẳng có tình người, chẳng biết qua lại và bắt chuyện với người khác, nhưng họ làm người vẫn rất có nguyên tắc. Cho dù không hẳn là họ cực kỳ tốt bụng, nhưng tâm địa của họ không độc ác, ít nhất họ không có ác ý gì với đa số mọi người. Bề ngoài của họ thế nào thì trong lòng họ cũng như vậy. Họ không dùng thủ đoạn hay triết lý xử thế để lung lạc người khác. Dạng người này đơn thuần. Có phải vậy không? (Thưa, phải.) Vậy có phải các ngươi đã có căn cứ về cách đối đãi đúng đắn với loại người này rồi không? Dựa vào điều gì mà đối đãi họ? Không thể dựa vào cảm giác hay sở thích của ngươi, cũng không thể dựa vào chuyện ngươi có thích loại người này không, họ có hợp với ngươi không, có giúp đỡ ngươi không, có lợi cho ngươi không, thái độ của họ đối với ngươi thế nào – không thể dựa vào những chuyện này. Mà ngươi phải dựa vào phẩm chất nhân tính và thực chất nhân tính của họ, dựa vào thái độ của họ đối với người khác, đối với lẽ thật và những điều tích cực – ngươi phải dựa vào những điều này mà đối đãi với loại người ích kỷ. Nếu họ thực sự là kẻ ác, thì hãy xử lý họ như kẻ ác. Nếu bề ngoài họ ích kỷ, nhưng nhân tính của họ không ác, thì không được đối đãi với họ như kẻ ác hoặc người có nhân tính không tốt. Ngay cả khi ngươi không thích loại người này, hoặc họ không giỏi chuyện qua lại với người khác và bảo vệ quan hệ giữa người với người, thì ngươi cũng không thể vì bề ngoài ích kỷ của họ mà xem họ là kẻ ác hay người không có nhân tính – như vậy là có thiên kiến đối với loại người này. Bây giờ, các ngươi đã có nguyên tắc về cách đối đãi với loại người ích kỷ này rồi phải không? Không thể vơ đũa cả nắm, mà phải dựa vào thực chất nhân tính của họ, cũng như thái độ của họ đối với lẽ thật, bổn phận và chuyện làm người – đây là nguyên tắc để ngươi đối đãi với loại người này. Mối thông công về vấn đề ích kỷ đến đây là xong.